PGS, TS. NGUYỄN TẤN VINH(*)
CN. NGUYỄN THỊ QUỲNH HƯƠNG(**)
(*) và (**) Học viện Chính trị khu vực II,
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Tóm tắt: Mặc dù, thời gian qua, công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh đã thu được những kết quả nhất định, nhưng còn bộc lộ không ít hạn chế. Bài viết phân tích thực trạng và đưa ra những giải pháp để nâng cao hiệu quả của công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ khóa: bảo hiểm xã hội bắt buộc; Quận Gò Vấp; quản lý thu bảo hiểm xã hội
1. Đặt vấn đề
Công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành bảo hiểm xã hội, đòi hỏi ngành phải có chính sách phù hợp, quy trình quản lý thu chặt chẽ, hợp lý, khoa học. Trong thời gian qua, công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, như: việc khai thác đối tượng mới tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc ngày một tăng, nhưng mức độ gia tăng không đồng đều giữa các năm; số đơn vị, số người lao động chưa tham gia bảo hiểm xã hội còn nhiều; nguồn thu bảo hiểm xã hội tăng trưởng còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng; số lượng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trên địa bàn tham gia bảo hiểm xã hội còn chưa cao; tình trạng trốn đóng, nợ bảo hiểm xã hội của các đơn vị, doanh nghiệp vẫn còn nhiều…
2. Thực trạng công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Quận Gò Vấp
Một là, lập và thực hiện kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc
Lập và thực hiện kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp. Kế hoạch thu sẽ là cơ sở để Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp hoàn thành chỉ tiêu cấp trên giao. Hằng năm, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp đều chủ động lập kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc với phương châm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời. Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Ủy ban nhân dân Quận Gò Vấp, Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh và các ngành có liên quan cùng tinh thần, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, viên chức, công tác thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp đạt được kết quả sau:
Giai đoạn 2017 – 2021, kết quả thu bảo hiểm xã hội bắt buộc của Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp có nhiều biến động. Năm 2017, tổng số thu là 1.341 tỷ đồng, đạt 91,6% so với kế hoạch(1); năm 2018 là 1.397 tỷ đồng, tăng 6,7% so với năm 2017 và đạt tỷ lệ 100% kế hoạch(2); năm 2019 là 1.462 tỷ đồng, so cùng kỳ năm 2018 tăng 9,81%, chỉ đạt 90,57% kế hoạch năm(3). Trong 02 năm cuối của giai đoạn này, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp đối mặt với nhiều thử thách do sự bùng phát của dịch bệnh của COVID-19 đã tác động mọi mặt đến sự phát triển kinh tế – xã hội. Mặc dù đã rất cố gắng tìm kiếm giải pháp tháo gỡ khó khăn cùng doanh nghiệp, người lao động và hoàn thành nhiệm vụ thu bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng tổng số thu năm 2020 đạt 1.455 tỷ đồng, so cùng kỳ năm 2019 giảm 0,48%, đạt 85,1% kế hoạch năm. Năm 2021, tổng số thu giảm mạnh, với 1.222 tỷ đồng, đạt 73,35% kế hoạch năm.
Hai là, tình hình nợ đọng bảo hiểm xã hội bắt buộc của các đơn vị
Những năm qua, tình trạng nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc ở Quận Gò Vấp tiếp tục tăng. Nguyên nhân là nhiều đơn vị gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh dẫn đến tình trạng nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc kéo dài. Tình trạng này gây thiệt hại cả về vật chất và lợi ích hợp pháp của người lao động, cơ quan bảo hiểm xã hội cũng sẽ khó có thể giải quyết được các chế độ cho người lao động.
Năm 2017, nợ đọng bảo hiểm xã hội bắt buộc của các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn là 97 tỷ đồng, chiếm 6,1% so với kế hoạch(4); năm 2018 giảm còn 50 tỷ, chiếm 3,1% so với kế hoạch(5); năm 2019 là 49 tỷ đồng, chiếm 3,03% so với kế hoạch(6). Trong khi đó, năm 2020, số nợ đọng bảo hiểm xã hội đã tăng lên 79,4 tỷ đồng, chiếm 4,64% so với kế hoạch, đồng thời tăng mạnh vào năm 2021, với 116,4 tỷ đồng, chiếm 6,99% kế hoạch(7). Cũng trong năm 2021, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp thực hiện xác minh 81 đơn vị ngưng liên hệ từ 03 tháng trở lên, trong đó có 66 đơn vị ngưng hoạt động.
Có thể thấy, từ năm 2017 đến năm 2020, đơn vị sử dụng lao động nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc dưới 01 tháng có tỷ lệ lớn (khoảng trên 60% tổng nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc), tỷ lệ nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc từ 06 tháng trở lên thấp. Tuy nhiên, năm 2021, tỷ lệ nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc từ 06 tháng trở lên và nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc từ trên 01 tháng đến dưới 06 tháng tăng cao. Nguyên nhân của tình trạng này là do tình hình kinh tế khó khăn bởi những tác động của dịch bệnh COVID-19. Một số đơn vị gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, dẫn đến không có khả năng khắc phục nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Nhiều doanh nghiệp không quan tâm đến việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc; đồng thời, còn nhiều doanh nghiệp có khả năng trích nộp bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng vẫn cố tình không khắc phục. Thực trạng này đòi hỏi Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cũng như các ban, ngành cần có những biện pháp quyết liệt và thường xuyên hơn đối với các doanh nghiệp cố ý không chấp hành pháp luật lao động, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.
Ba là, tình hình khai thác đối tượng mới tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
Số đơn vị và người lao động tham gia mới bảo hiểm xã hội bắt buộc giai đoạn 2017 – 2021 có sự gia tăng, nhưng tăng không đều qua các năm, đồng thời, tỷ lệ người lao động mới tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc còn chưa cao. Nếu như năm 2018, số đơn vị tăng mới là 111, với 10.156 lao động, đạt 138% chỉ tiêu giao(8). Bước sang năm 2021, số đơn vị tăng mới là 113, với 3.407/5.665 lao động, đạt 60,14% chỉ tiêu giao(9). Nguyên nhân là dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp nên nhiều doanh nghiệp đã cắt giảm lao động, giảm giờ làm để phòng tránh dịch bệnh. Do vậy, mặc dù đã áp dụng nhiều biện pháp, nhưng công tác phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Thành phố Hồ Chí Minh nói chung, Quận Gò Vấp nói riêng không đạt yêu cầu. Bên cạnh đó, nhận thức của một số chủ doanh nghiệp cũng như người lao động về bảo hiểm xã hội bắt buộc còn hạn chế; đơn vị sử dụng lao động chưa chấp hành nghiêm Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014. Vì vậy, trong những năm tới, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tiếp tục phối hợp với Chi cục Thuế Quận Gò Vấp triển khai rà soát dữ liệu nhằm khai thác phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Bốn là, công tác kiểm tra, thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc
Trong giai đoạn 2017 – 2021, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp đã tổ chức thanh tra, kiểm tra các đơn vị sử dụng lao động nợ tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc kéo dài. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp tích cực trong công tác tự kiểm tra, đối chiếu tại đơn vị. Kết quả là công tác kiểm tra tại đơn vị đã nâng cao tính hiệu quả, nghiệp vụ, tính chặt chẽ. Ban Giám đốc giao chuyên viên phụ trách công tác kiểm tra chịu trách nhiệm theo dõi và làm đầu mối báo cáo kết quả thực hiện cho Phòng Thanh tra – Kiểm tra. Tuy nhiên, một số viên chức được phân công đi kiểm tra còn lập biên bản kiểm tra, đối chiếu sơ sài, chưa rõ nội dung, số liệu đối chiếu thể hiện tại biên bản chưa khớp. Đoàn kiểm tra liên ngành thực hiện kiểm tra tại nhiều doanh nghiệp nhưng chưa đi sâu vào nội dung thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc của doanh nghiệp.
Công tác kiểm tra, thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc của Quận Gò Vấp chưa được thường xuyên. Từ năm 2017 đến năm 2019, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp đã thường xuyên tiến hành kiểm tra, thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc, đặc biệt là năm 2019 đã tiến hành kiểm tra 1.240 đơn vị và thu được số tiền khắc phục lớn(10). Bên cạnh đó, thông qua kiểm tra, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp đã đề nghị lập thủ tục tham gia cho người lao động; điều chỉnh tiền lương đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động. Tuy nhiên, bước sang năm 2020 và năm 2021, do dịch bệnh COVID-19 kéo dài nên Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp gặp khó khăn trong kiểm tra, thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc. Hình thức chủ yếu là thực hiện kiểm tra tự thực hiện đối chiếu, gửi thư, email, thông báo nhắc nợ, do vậy số tiền thu nợ khắc phục không cao, ít nhất là năm 2021(11).
Từ năm 2017 đến năm 2019, số tiền khắc phục được sau kiểm tra, thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc ở Quận Gò Vấp đạt được kết quả đáng khích lệ, khắc phục được 86,4% tỷ lệ nợ, đặc biệt năm 2019 đã khắc phục được 90% tỷ lệ nợ. Tuy nhiên, kết quả này đã không giữ được vào năm 2020, nhất là năm 2021, khi tỷ lệ khắc phục nợ sau kiểm tra chỉ đạt 70,0%(12). Những phân tích trên cho thấy hoạt động quản lý thu bảo hiểm bắt buộc tại Quận Gò Vấp đạt nhiều thành tựu nhưng cũng còn mặt hạn chế. Cụ thể:
Về thành tựu: Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp luôn bám sát chỉ tiêu, kế hoạch của Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệm vụ Ủy ban nhân dân Quận Gò Vấp giao phó, tập trung mọi nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp để thực hiện hoàn thành các nhiệm vụ. Số đơn vị sử dụng lao động và người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc tăng dần đều qua các năm. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp thực hiện linh hoạt các phương thức thu và chấp hành nghiêm, đúng, đủ tỷ lệ mức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc do Nhà nước quy định. Phân cấp tổ chức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc khoa học, xác định rõ quyền hạn, nhiệm vụ của từng bộ phận trong thực hiện nhiệm vụ thu bảo hiểm xã hội bắt buộc. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp luôn chủ động trong việc lập và thực hiện kế hoạch thu bảo hiểm xã hội bắt buộc với phương châm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời. Nhiều biện pháp tích cực trong thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc và phát triển đối tượng mới được Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp áp dụng, bước đầu đem lại hiệu quả. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp tích cực trong công tác tự kiểm tra, đối chiếu tại đơn vị. Thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, kịp thời chỉ đạo của Trung ương và địa phương trong phòng, chống dịch bệnh COVID-19. Thực hiện các giải pháp cấp bách tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch COVID-19.
Về hạn chế: Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có tăng nhưng không cao. Các doanh nghiệp trên địa bàn Quận Gò Vấp đa số sử dụng ít lao động, thường xuyên thay đổi người làm công tác bảo hiểm xã hội, thay đổi trụ sở, nhưng không thông báo làm ảnh hưởng đến việc quản lý tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tình trạng vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội bắt buộc của các doanh nghiệp diễn ra khá phổ biến, tính chất ngày càng tinh vi, phức tạp. Tình trạng nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc của các doanh nghiệp đã kéo dài nhiều năm làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động. Công tác phát triển đối tượng tham gia gặp nhiều khó khăn, còn nhiều doanh nghiệp được cấp phép và cấp mã số tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng chưa lập hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động, đồng thời còn nhiều người lao động chưa hiểu rõ về chính sách cũng như quyền lợi khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Công tác giám sát tài chính, kiểm tra, thu nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc chưa được thực hiện thường xuyên; vẫn còn một số viên chức được phân công đi kiểm tra còn lập biên bản kiểm tra, đối chiếu sơ sài… Đoàn kiểm tra liên ngành thực hiện kiểm tra tại nhiều doanh nghiệp nhưng chưa đi sâu vào nội dung thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc của doanh nghiệp.
3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Quận Gò Vấp
Thứ nhất, nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức
Cần tiến hành sắp xếp, chuyển đổi hợp lý vị trí làm việc của viên chức ở các bộ phận để tăng hiệu suất công việc. Thực hiện chuyển đổi định kỳ viên chức có liên quan đến việc quản lý ngân sách, tài sản của Nhà nước trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc của cơ quan nhằm chủ động phòng ngừa tham nhũng. Thực hiện đúng quy trình công tác quy hoạch và bổ nhiệm viên chức; đồng thời, có kế hoạch đào tạo viên chức trong diện quy hoạch để đáp ứng khi có nhu cầu bổ nhiệm. Thường xuyên cử cán bộ, nhân viên tham gia các lớp bồi dưỡng, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhất là trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tư vấn, kiến thức pháp luật bảo hiểm xã hội.
Tiếp tục kiện toàn và sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; thực hiện đào tạo và đào tạo lại đội ngũ viên chức để nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao. Quán triệt đến từng viên chức, người lao động phải chuyển đổi tác phong, lề lối làm việc, chuẩn mực ứng xử trong quan hệ, giao dịch với cơ quan, tổ chức và người dân. Xây dựng đội ngũ viên chức giỏi chuyên môn nghiệp vụ theo hướng giỏi một việc, biết nhiều việc. Tập huấn thường xuyên cho viên chức được cử đi kiểm tra và xây dựng đội ngũ cán bộ, cộng tác viên tuyên truyền. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tiếp tục kiện toàn đội ngũ tuyên truyền viên và thường xuyên tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ viên chức được phân công làm công tác tuyên truyền.
Đẩy mạnh việc thực hiện Quy chế dân chủ, công khai minh bạch trong họat động cơ quan, thực hiện phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí kết hợp quản lý chặt chẽ các nguồn kinh phí.
Thứ hai, đổi mới và tăng cường công tác thu bảo hiểm xã hội
Cần tiếp tục đẩy mạnh thu theo đúng quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014; cập nhật, theo dõi, kiểm tra, nắm chắc số nợ đọng bảo hiểm xã hội bắt buộc để triển khai kịp thời công tác kiểm tra, đốc thu, truy thu, gửi thông báo nhắc nợ, nhằm phấn đấu thu đạt kế hoạch được giao và cố gắng kéo giảm nợ đọng dưới mức cho phép.
Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tiếp tục quán triệt cho toàn thể viên chức, người lao động trong đơn vị nghiêm túc thực hiện, trong đó bám sát các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ, bộ, ngành và của Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh để tiếp nhận hồ sơ và giải quyết chế độ chính sách cho người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được kịp thời, đầy đủ, đúng chế độ.
Đồng thời, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tích cực hơn trong việc tham mưu Ủy ban nhân dân Quận Gò Vấp trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn quận. Thực hiện hiệu quả các chương trình công tác đã ký liên tịch cùng phòng, ban và Ủy ban nhân dân các phường.
Các tổ nghiêp vụ chủ động hơn trong phối hợp để giải quyết công việc của đơn vị. Các trưởng bộ phận nghiệp vụ phải làm tốt vai trò tham mưu và kịp thời phản ánh những vấn đề vướng mắc thuộc lĩnh vực phụ trách, phát hiện sai sót để chấn chỉnh kịp thời. Trên cơ sở chương trình công tác năm, các tổ trưởng tổ nghiệp vụ, hằng tháng, hằng quý báo cáo Ban Giám đốc về kết quả thực hiện để có sự chủ động trong công tác.
Thứ ba, tăng cường công tác kiểm tra, đôn đốc, xử lý nghiêm các vi phạm trong công tác thu bảo hiểm xã hội
Để đạt được hiệu quả cao trong công tác thu bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tăng cường thanh tra thu bảo hiểm xã hội theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 theo đúng chức năng thanh tra chuyên ngành về đóng bảo hiểm xã hội. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần phát triển hình thức tự giám sát trong công tác thu bảo hiểm xã hội, tăng cường xây dựng các kế hoạch thanh tra và kiểm tra hằng năm. Ngoài ra, đơn vị nên đẩy mạnh công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ thực hiện chức năng thanh tra.
Mời các đơn vị nợ từ 06 tháng trở lên đến làm việc cam kết đóng theo quy định và thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng các đơn vị nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Phối hợp với ban ngành, thanh tra sở thực hiện kiểm tra và khởi kiện các đơn vị sử dụng lao động nợ tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tổ chức kiểm tra và đề nghị Bảo hiểm xã hội Thành phố Hồ Chí Minh thanh tra chuyên ngành đối với các đơn vị nợ đọng kéo dài, nợ số tiền lớn, những đơn vị có số nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc từ 03 tháng trở lên, tập trung vào những đơn vị có dấu hiệu vi phạm, như nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc; không đóng hoặc đóng không đầy đủ số lao động, đóng với mức thấp hơn mức thu nhập thực tế…
Thứ tư, đẩy mạnh phối hợp với các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương
Tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan trong đôn đốc thu nợ đọng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tham mưu Ủy ban nhân dân Quận Gò Vấp ban hành văn bản nhắc nhở các đơn vị trên địa bàn đóng tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc vào trước ngày 29/12 hằng năm. Từ ngày 03 đến ngày 05 hằng tháng, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp gửi danh sách đơn vị nợ bảo hiểm xã hội đến Ủy ban nhân dân các phường đôn đốc nợ và mời các đơn vị nợ lên trụ sở Ủy ban nhân dân phường làm việc, gửi thư điện tử thông báo số tiền đóng đến các đơn vị trên địa bàn Quận. Thường xuyên phối hợp với Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội quận, Liên đoàn Lao động quận mời các đơn vị nợ lên làm việc và lập biên bản khắc phục nợ bảo hiểm xã hội; phối hợp với Phòng Thanh tra, kiểm tra của Bảo hiểm xã hội Thành phố thanh tra đột xuất chuyên ngành đóng với các đơn vị có tiền nợ lớn. Cử viên chức đến trực tiếp các đơn vị có tỷ lệ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp, tổ chức các buổi tọa đàm, nói chuyện trực tiếp về quyền lợi, nghĩa vụ khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Thứ năm, tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
Xây dựng kế hoạch tuyên truyền chi tiết, cụ thể. Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tham mưu Ủy ban nhân dân Quận Gò Vấp chỉ đạo các cơ quan, các ban, ngành trong phối hợp tuyên truyền chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người dân và các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn Quận. Đồng thời, xây dựng kế hoạch phối hợp với Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội quận, Liên đoàn Lao động quận tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội trong doanh nghiệp trên địa bàn Quận. Phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quận, Hội liên hiệp Phụ nữ quận tổ chức thực hiện tuyên truyền, giải đáp thắc mắc về chính sách pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc đến người lao động, đơn vị sử dụng lao động thông qua các buổi tọa đàm, hội nghị đối thoại doanh nghiệp, các buổi hòa giải lao động, các đợt kiểm tra tình hình thực hiện chính sách pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn Quận Gò Vấp; tuyên truyền việc thực hiện cải cách hành chính trong việc lập hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động.
Để bảo đảm hoàn thành kế hoạch phát triển đối tượng, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần tham mưu Ủy ban nhân dân Quận Gò Vấp giao chỉ tiêu phát triển đối tượng cho từng phường sát với thực tế trên cơ sở số liệu của các năm trước, đồng thời phù hợp với tình hình kinh tế của từng địa phương. Các viên chức cần bám sát, đôn đốc các đơn vị được phân công phụ trách nhằm nắm bắt tình hình của các đơn vị. Đề nghị đơn vị nộp hồ sơ báo tăng lao động kịp thời để tăng số lao động tham gia đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo đảm quyền lợi cho người lao động.
Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần xây dựng mô hình bảo hiểm xã hội linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại và hội nhập quốc tế. Hoàn thiện cơ chế, chính sách trên cơ sở địa phương luôn tạo điều kiện cho người lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Nghiên cứu xây dựng và đề xuất chế độ hưu trí theo hướng giảm dần số năm đóng bảo hiểm xã hội với mức hưởng được tính toán phù hợp nhằm tạo điều kiện cho người lao động cao tuổi, có số năm tham gia bảo hiểm xã hội thấp được tiếp cận và thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm xã hội.
Cần chủ động trong công tác tuyên truyền những điểm mới về bảo hiểm xã hội bắt buộc khi người dân đến giao dịch tại trụ sở cơ quan. Bên cạnh đó, viên chức cần thường xuyên hướng dẫn, giải thích kịp thời các vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiện chính sách cho người lao động, góp phần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người dân khi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Tăng cường công tác tuyên truyền với nhiều hình thức đa dạng, để người lao động, người sử dụng lao động và nhân dân hiểu rõ chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội và tự giác tham gia. Phát tờ rơi tuyên truyền thông qua các buổi tọa đàm, hội nghị đối thoại doanh nghiệp tuyên truyền về chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội bắt buộc. Phối hợp với Bưu điện quận ra quân tổ chức tuyên truyền vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với hình thức tuyên truyền lưu động trên các tuyến đường, treo băng rôn tuyên truyền về bảo hiểm xã hội tại trụ sở cơ quan bảo hiểm xã hội và Ủy ban nhân dân các phường.
Thứ sáu, hoàn thiện căn cứ đóng bảo hiểm xã hội
Trên thực tế, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp muốn quản lý tốt nguồn thu thì cần quản lý tốt mức đóng, phương thức đóng, các căn cứ đóng bảo hiểm xã hội do Nhà nước quy định, như tiền công, tiền lương đã được cụ thể trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản quy phạm pháp luật.
Thứ bảy, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào trong công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội
Hiện nay, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra một cách nhanh chóng trong mọi lĩnh vực đời sống, đòi hỏi phải có sự thay đổi trong công tác quản lý và thực hiện nghiệp vụ. Để bảo đảm ứng dụng công nghệ số vào quản lý thu bảo hiểm xã hội thì Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần nghiên cứu ứng dụng các phần mềm để xử lý nhanh chóng dữ liệu, tiết kiệm thời gian và chi phí. Xây dựng đội ngũ viên chức công nghệ thông tin có khả năng ứng dụng và truyền đạt các kiến thức cơ bản về công nghệ thông tin trong quản lý cho lãnh đạo và các cán bộ nghiệp vụ giúp họ có khả năng truy cập, khai thác và phân tích thông tin khi cần thiết.
Thường xuyên nghiên cứu, học hỏi và xây dựng các phần mềm quản lý thu bảo hiểm xã hội đáp ứng sự thay đổi của hệ thống các văn bản pháp luật nhưng vẫn bảo đảm tính thân thiện với người dùng. Để thực hiện tốt giải pháp này, Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp cần đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất và cơ sở hạ tầng để thực hiện tốt các yêu cầu đặt ra khi tiến hành triển khai ứng dụng./.
———————————
(1) và (4) Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp, Báo cáo tổng kết tình hình, kết quả thực hiện công tác năm 2017 và nhiệm vụ công tác năm 2018, tháng 12/2017
(2), (5) và (8) Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp, Báo cáo tổng kết tình hình, kết quả thực hiện công tác năm 2018 và nhiệm vụ công tác năm 2019, tháng 12/2018
(3), (6) và (10) Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp, Báo cáo tổng kết tình hình, kết quả thực hiện công tác năm 2019 và nhiệm vụ công tác năm 2020, tháng 12/2019
(7), (9), (11) và (12) Bảo hiểm xã hội Quận Gò Vấp, Báo cáo tổng kết tình hình, kết quả thực hiện công tác năm 2021 và nhiệm vụ công tác năm 2022, tháng 12/2021
(Tạp chí Khoa học Chính trị Số 01/2023)
