ThS. NGUYỄN THÚY DUY
Tạp chí Cộng sản
TS. NGUYỄN VĂN THIÊN
Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng
Tóm tắt: Giáo dục liêm chính giữ vai trò quan trọng trong xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, minh bạch, trách nhiệm, vì Nhân dân phục vụ. Bài viết phân tích kết quả, hạn chế của giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức ở Thành phố Hồ Chí Minh; từ đó, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục liêm chính, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính, tận tụy, đáp ứng yêu cầu phát triển Thành phố trong giai đoạn mới.
Từ khóa: cán bộ, công chức; đạo đức công vụ; giáo dục liêm chính; Thành phố Hồ Chí Minh
INTEGRITY EDUCATION FOR CADRES AND CIVIL SERVANTS IN HO CHI MINH CITY
Abstract: Integrity education plays an important role in building a professional, transparent, accountable, and people-oriented civil service. This article analyzes the achievements and limitations of integrity education for cadres and civil servants in Ho Chi Minh City. It then proposes several solutions to enhance the effectiveness of integrity education, thereby helping build a contingent of dedicated, incorruptible cadres and civil servants capable of meeting the City’s development requirements in the new period.
Keywords: cadres and civil servants; public service ethics; integrity education; Ho Chi Minh City
1. Đặt vấn đề
Liêm chính là một trong những phẩm chất nền tảng của đạo đức cách mạng nhằm định hướng nhận thức và hành vi của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Những người trong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành. Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.122). Chỉ dẫn này cho thấy, liêm chính là điều kiện bảo đảm việc sử dụng quyền lực được giao đúng mục đích, vì lợi ích của Nhà nước và Nhân dân. Theo đó, giáo dục liêm chính không chỉ cung cấp nhận thức về chuẩn mực đạo đức, mà còn hình thành ý thức tự giác, tính công tâm và tinh thần trách nhiệm trong thực thi công vụ. Đại hội lần thứ XIV của Đảng yêu cầu: “thực hiện nghiêm chuẩn mực đạo đức cách mạng, đạo đức công vụ, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đề cao trách nhiệm nêu gương, ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu các cấp” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.132). Đây là cơ sở chính trị quan trọng để tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức giáo dục liêm chính cho đội ngũ cán bộ, công chức.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, giáo dục liêm chính càng trở nên cấp thiết trước yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và thực hiện các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới. Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị “về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới” xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Thành phố trở thành đô thị văn minh, hiện đại, là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và logistics có vị thế nổi trội ở khu vực Đông Nam Á; đến năm 2045 trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á, là điểm đến hấp dẫn toàn cầu, có chất lượng sống cao và hội nhập quốc tế sâu rộng (Bộ Chính trị, 2026b). Hiện thực hóa các mục tiêu này đòi hỏi phải đổi mới thể chế, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực, tinh thần trách nhiệm, tận tụy phục vụ Nhân dân.
Từ yêu cầu lý luận và thực tiễn, bài viết phân tích thực trạng giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức ở Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục liêm chính, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu quản trị và phát triển Thành phố trong giai đoạn mới.
2. Tổng quan và phương pháp nghiên cứu
Giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức đã được tiếp cận từ nhiều phương diện như tư tưởng Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính; quan điểm của Đảng về đạo đức cách mạng; đạo đức công vụ; phòng, chống tham nhũng và kiểm soát quyền lực. Các nghiên cứu đã góp phần làm rõ cơ sở lý luận, nội dung và những điều kiện bảo đảm giáo dục liêm chính. Tuy nhiên, những vấn đề đặt ra trong điều kiện Thành phố Hồ Chí Minh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tăng cường phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số cần tiếp tục được nghiên cứu từ thực tiễn. Đây là khoảng trống mà bài viết tập trung làm rõ.
Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, chủ yếu gồm phân tích, tổng hợp, so sánh và khái quát hóa. Nguồn tư liệu gồm văn kiện, quy định của Đảng; văn bản pháp luật; văn bản, báo cáo và số liệu công khai của Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
3.1. Thực trạng giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức ở Thành phố Hồ Chí Minh
3.1.1. Khái quát đội ngũ cán bộ, công chức và yêu cầu giáo dục liêm chính
Từ ngày 01/7/2025, Thành phố Hồ Chí Minh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và 01 đặc khu (Côn Đảo) (Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 2025). Thành phố có quy mô quản trị lớn, địa bàn rộng và cơ cấu kinh tế – xã hội đa dạng. Không gian phát triển mới mở ra điều kiện huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực điều hành và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức.
Nghị quyết số 09-NQ/TW yêu cầu xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thành phố đoàn kết, gương mẫu, trong sạch, vững mạnh toàn diện; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, trình độ cao, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung (Bộ Chính trị, 2026b). Định hướng này đòi hỏi cán bộ, công chức vừa có năng lực thực thi, vừa sử dụng đúng thẩm quyền và nguồn lực công vì lợi ích của Nhân dân.
Xét về quy mô, đội ngũ công chức Thành phố tập trung chủ yếu ở cấp cơ sở. Theo Tờ trình số 8662/TTr-SNV ngày 22/5/2026 của Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh “về công tác quản lý, sử dụng biên chế, số lượng người làm việc trong thời gian chờ giao biên chế năm 2026”, tính đến ngày 15/5/2026, Thành phố có 141.173 nhân sự hưởng lương từ ngân sách nhà nước, gồm 15.557 công chức và 125.616 viên chức. Trong số công chức, có 6.178 người làm việc ở cấp thành phố và 9.379 người làm việc ở cấp xã; công chức cấp xã chiếm khoảng 60,3% (Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh, 2026). Đây là lực lượng trực tiếp thực thi chính sách, giải quyết thủ tục hành chính và tương tác với người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, năng lực, trách nhiệm và phẩm chất của đội ngũ này tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.
Đội ngũ cán bộ, công chức Thành phố phải xử lý khối lượng công việc lớn trong bối cảnh phân cấp, phân quyền ngày càng sâu rộng. Các quyết định về đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, đấu thầu, tài chính và tài sản công tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp và việc sử dụng nguồn lực công.
Thực tiễn này đòi hỏi Thành phố phải gắn giáo dục liêm chính với vị trí việc làm, chức trách và thẩm quyền của cán bộ, công chức. Nội dung giáo dục cần giúp cán bộ, công chức nhận thức rõ trách nhiệm giải trình và xử lý đúng các tình huống công vụ; đồng thời phải gắn với trách nhiệm nêu gương, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ. Qua đó, các chuẩn mực liêm chính được chuyển hóa thành ý thức tự giác, sự công tâm và trách nhiệm phục vụ Nhân dân.
3.1.2. Kết quả giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức
Một là, chuẩn mực liêm chính từng bước được cụ thể hóa và gắn với trách nhiệm công vụ
Giáo dục liêm chính ngày càng được xác định cụ thể trên cơ sở các chuẩn mực đạo đức cách mạng và yêu cầu thực thi công vụ. Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị “về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới” xác định cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là một trong năm nhóm chuẩn mực đạo đức cách mạng; đồng thời yêu cầu cán bộ, đảng viên giữ gìn sự trong sạch, không tham nhũng, tiêu cực, gây phiền hà, sách nhiễu hoặc để người thân lợi dụng chức vụ, vị trí công tác để trục lợi (Bộ Chính trị, 2024). Tiếp đó, Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị “về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” tiếp tục khẳng định đây là phẩm chất đạo đức quan trọng hàng đầu; yêu cầu đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, giáo dục và đưa nội dung này vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ (Bộ Chính trị, 2025). Đây là cơ sở chính trị để gắn giáo dục liêm chính với quá trình tu dưỡng, rèn luyện và thực hiện chức trách của cán bộ, công chức.
Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch số 444-KH/TU ngày 11/4/2025 về triển khai thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị, nhằm gắn việc rèn luyện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; trách nhiệm nêu gương; đạo đức công vụ và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, 2025). Điều này góp phần đưa giáo dục liêm chính vào hoạt động thường xuyên của cơ quan, đơn vị và quá trình thực thi nhiệm vụ của cán bộ, công chức.
Thành phố Hồ Chí Minh đã cụ thể hóa yêu cầu rèn luyện đạo đức bằng các mô hình gắn với trách nhiệm và chất lượng phục vụ Nhân dân, như “Trao niềm tin, nhận sự hài lòng” tại phường Tam Bình, Thủ Đức, Tân Thuận và các xã Hóc Môn, Nhà Bè, tập trung vào trách nhiệm, thái độ phục vụ và kết quả giải quyết công việc của cán bộ, công chức (Thùy Vân, 2026). Phường Thủ Đức xây dựng Bộ tiêu chí “Phường Thủ Đức hạnh phúc” gồm 03 phương diện, 10 tiêu chí, 50 chỉ số và tổ chức khảo sát 6.000 người dân (Linh Bảo, 2026). Đến tháng 5/2026, Thành phố có hơn 5.800 Không gian văn hóa Hồ Chí Minh; 358 điển hình học tập và làm theo Bác được biểu dương, gồm 181 tập thể và 177 cá nhân (Đỗ Thị Vân, 2026). Kết quả này phản ánh xu hướng gắn giáo dục, rèn luyện đạo đức với trách nhiệm nêu gương, thái độ phục vụ và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Thực tiễn này đồng thời đặt ra yêu cầu cho Đảng bộ Thành phố trong việc tạo chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức sang hành động, đưa việc học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành nền nếp tự giác, thường xuyên trong thực thi công vụ. Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị “về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực (Bộ Chính trị, 2026a). Đây là định hướng quan trọng nhằm gắn giáo dục liêm chính với rèn luyện đạo đức công vụ, biến nhận thức thành hành động, chuẩn mực thành nền nếp và trách nhiệm phục vụ Nhân dân của mỗi cán bộ, công chức.
Hai là, giáo dục liêm chính được lồng ghép vào đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm
Thành phố Hồ Chí Minh từng bước lồng ghép nội dung giáo dục liêm chính vào hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Quyết định số 1012/QĐ-UBND ngày 23/02/2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh “về phê duyệt Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức của Thành phố Hồ Chí Minh” năm 2026 xác định mục tiêu trang bị kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước theo yêu cầu của vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý và vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ; qua đó xây dựng đội ngũ có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị và năng lực, đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân (Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, 2026c). Kế hoạch đặt mục tiêu 100% chương trình bồi dưỡng được xây dựng theo yêu cầu vị trí việc làm và chú trọng nâng cao tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp.
Yêu cầu gắn đào tạo, bồi dưỡng với vị trí việc làm tiếp tục được thể chế hóa trong Quyết định số 35/2026/QĐ-UBND ngày 09/6/2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh “về Quy chế đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Thành phố Hồ Chí Minh”. Quy chế xác định việc đào tạo, bồi dưỡng phải căn cứ vào vị trí việc làm gắn với công tác bố trí cán bộ, công chức (Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, 2026d); đồng thời đề cao ý thức tự học và yêu cầu nội dung bồi dưỡng phù hợp với thực tiễn công tác. Quy định này tạo cơ sở xác định nội dung bồi dưỡng phù hợp với chức trách, nhiệm vụ và yêu cầu năng lực của từng nhóm cán bộ, công chức.
Kết quả triển khai bước đầu cho thấy nội dung bồi dưỡng đã tập trung vào một số lĩnh vực có mức độ tác động lớn đến hoạt động công vụ. Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ đấu thầu cho 1.146 học viên và kiến thức quản lý nhà nước về đất đai, môi trường, tài nguyên nước ở cấp xã cho 500 học viên. Thành phố đồng thời chuẩn bị tổ chức các lớp về văn hóa công vụ; pháp luật về phòng, chống tham nhũng và kiểm soát tài sản, thu nhập; kỹ năng phòng ngừa vi phạm trong lĩnh vực tài chính, đầu tư và một số lĩnh vực khác (Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, 2026a). Việc lựa chọn các nội dung này thể hiện sự kết hợp giữa bồi dưỡng chuyên môn với nâng cao trách nhiệm, đạo đức công vụ và ý thức chấp hành pháp luật.
Ba là, môi trường thực thi liêm chính được củng cố thông qua cải cách hành chính và chuyển đổi số
Cải cách hành chính và chuyển đổi số đã góp phần hình thành môi trường công vụ minh bạch hơn, tạo điều kiện theo dõi tiến độ và xác định trách nhiệm trong quá trình giải quyết công việc. Trong 05 tháng đầu năm 2026, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Thành phố tiếp nhận gần 1,5 triệu hồ sơ, trong đó khoảng 1,3 triệu hồ sơ được thực hiện hoàn toàn trực tuyến; tỉ lệ cấp kết quả điện tử đạt 92,67%, tỉ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đạt 92,18% (Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2026). Việc công khai quy trình, thời hạn và kết quả giải quyết trên môi trường số giúp người dân, doanh nghiệp theo dõi quá trình xử lý hồ sơ, góp phần làm rõ trách nhiệm của cán bộ, công chức ở từng khâu.
Thành phố cũng chú trọng bồi dưỡng kỹ năng số để nâng cao khả năng thích ứng của đội ngũ với phương thức làm việc trên môi trường điện tử. Tính đến ngày 23/6/2026, có 7.333 cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong cơ quan nhà nước hoàn thành chương trình phổ cập kỹ năng số. Thành phố đã tổ chức 08 lớp bồi dưỡng kiến thức cơ bản về trí tuệ nhân tạo cho hơn 900 học viên và 03 lớp nâng cao cho 745 học viên (Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, 2026b). Việc nâng cao kỹ năng số góp phần chuẩn hóa quy trình thực hiện nhiệm vụ, tăng khả năng kiểm tra và truy vết quá trình xử lý công việc.
Kết quả cải cách hành chính còn được phản ánh qua tỉ lệ hài lòng của người dân đối với việc giải quyết thủ tục hành chính, đạt 96,5% trong 05 tháng đầu năm 2026 (Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2026). Chỉ số này phản ánh mức độ đáp ứng của hoạt động hành chính đối với nhu cầu của người dân, đồng thời cung cấp căn cứ thực tiễn để đánh giá trách nhiệm và chất lượng phục vụ của cán bộ, công chức. Từ góc độ giáo dục liêm chính, môi trường công vụ công khai, có khả năng kiểm tra và chịu sự đánh giá của người dân góp phần củng cố ý thức trách nhiệm, tính tự giác và chuẩn mực ứng xử trong thực thi nhiệm vụ.
Bốn là, giáo dục liêm chính từng bước gắn với kiểm tra, giám sát
Thành phố đã kết hợp giáo dục liêm chính với các cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình nhằm tăng cường điều kiện bảo đảm thực hiện. Năm 2026, Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh triển khai xác minh tài sản, thu nhập tại 18 cơ quan, đơn vị. Trong đợt 1, đã có 58 người thuộc 14 cơ quan, đơn vị được lựa chọn ngẫu nhiên bằng hình thức bốc thăm công khai để xác minh, tương đương khoảng 10% số người có nghĩa vụ kê khai hằng năm của năm 2025 thuộc thẩm quyền kiểm soát của Thanh tra Thành phố (Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh, 2026a). Phương thức lựa chọn ngẫu nhiên, công khai này đã bảo đảm tính khách quan của hoạt động xác minh, đồng thời nâng cao trách nhiệm trung thực và giải trình của người có nghĩa vụ kê khai.
Việc ứng dụng công nghệ cũng hỗ trợ cán bộ, công chức tiếp cận và thực hiện thống nhất các quy định về kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập. Trợ lý ảo “Thanh tra viên AI” hỗ trợ tra cứu quy định, biểu mẫu và quy trình nghiệp vụ; Cẩm nang điện tử của Thanh tra Thành phố gồm 28 mục hướng dẫn kê khai tài sản, thu nhập và 23 mục hướng dẫn nghiệp vụ kiểm soát tài sản, thu nhập (Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh, 2026b). Các công cụ này góp phần chuẩn hóa nghiệp vụ, hạn chế sai sót và nâng cao khả năng tuân thủ trong quá trình kê khai.
3.1.3. Hạn chế
Bên cạnh những kết quả đạt được, giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức ở Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn một số hạn chế nhất định. Nội dung giáo dục tại một số cơ quan, đơn vị còn nặng về phổ biến chuẩn mực và quy định chung, chưa sát với chức trách, thẩm quyền. Phương pháp giáo dục chủ yếu vẫn là học tập, quán triệt văn bản; các hình thức thảo luận, phân tích và thực hành xử lý tình huống phát sinh trong hoạt động công vụ chưa được áp dụng thường xuyên.
Việc đánh giá kết quả giáo dục còn thiên về mức độ tham gia và hoàn thành chương trình, chưa chú trọng đúng mức đến sự chuyển biến trong hành vi thực thi công vụ, như tinh thần trách nhiệm, tính công tâm, việc chấp hành kỷ luật và thái độ phục vụ Nhân dân. Giáo dục liêm chính chưa gắn kết chặt chẽ với trách nhiệm nêu gương, kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ. Do đó, tác động của giáo dục đối với việc phòng ngừa sai phạm và nâng cao chất lượng thực thi công vụ chưa thể hiện rõ nét.
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục liêm chính cho cán bộ, công chức ở Thành phố Hồ Chí Minh
Nâng cao hiệu quả giáo dục liêm chính cần tạo chuyển biến từ nhận thức sang hành vi, từ chấp hành quy định sang tự giác thực hiện chuẩn mực công vụ. Vì vậy, cần tập trung vào các giải pháp sau:
Thứ nhất, cụ thể hóa chuẩn mực liêm chính theo vị trí việc làm. Trên cơ sở quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, Thành phố cần xác định yêu cầu liêm chính phù hợp với chức trách, thẩm quyền; quy định rõ những việc cán bộ, công chức phải làm, không được làm và trách nhiệm khi thực hiện nhiệm vụ. Đối với các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, tiêu cực, như đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, đấu thầu, tài chính, tài sản công và giải quyết thủ tục hành chính, cần xây dựng hướng dẫn xử lý các tình huống liên quan đến nhận quà, xung đột lợi ích, sử dụng thông tin công vụ và quan hệ có khả năng ảnh hưởng đến tính khách quan. Các chuẩn mực này cần được tích hợp vào quy chế làm việc, quy trình nghiệp vụ và tiêu chí đánh giá cán bộ, công chức.
Thứ hai, đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục theo chức trách, nhiệm vụ. Nội dung giáo dục cần được phân hóa theo từng nhóm đối tượng. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, cần tập trung vào trách nhiệm nêu gương, kiểm soát việc thực hiện thẩm quyền và trách nhiệm giải trình. Đối với công chức trực tiếp giải quyết công việc liên quan đến người dân, doanh nghiệp và nguồn lực công, cần chú trọng tính khách quan, minh bạch, tuân thủ quy trình và năng lực xử lý tình huống. Phương pháp giáo dục cần giảm truyền đạt một chiều, tăng cường phân tích vụ việc, thảo luận và thực hành xử lý tình huống; đồng thời lồng ghép nội dung liêm chính vào sinh hoạt chi bộ, giao ban chuyên môn và chương trình đào tạo, bồi dưỡng.
Thứ ba, đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu và ý thức tự rèn luyện của cán bộ, công chức. Người đứng đầu phải thể hiện tính liêm chính trong phân công, đánh giá và sử dụng cán bộ; thực hiện công khai, minh bạch trong phạm vi thẩm quyền; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực công; chủ động nhận trách nhiệm và kịp thời chấn chỉnh sai phạm. Kết quả xây dựng môi trường làm việc dân chủ, minh bạch và trách nhiệm cần được xem là tiêu chí đánh giá người đứng đầu. Mỗi cán bộ, công chức phải thường xuyên tự kiểm soát hành vi, giữ gìn tính khách quan và chịu trách nhiệm về quyết định công vụ. Sự thống nhất giữa trách nhiệm nêu gương và ý thức tự rèn luyện là điều kiện để hình thành môi trường công vụ liêm chính.
Thứ tư, đổi mới đánh giá hiệu quả giáo dục liêm chính. Hoạt động đánh giá cần chuyển từ các chỉ số đầu vào, như số lớp bồi dưỡng, tỉ lệ tham gia và số bản cam kết, sang đo lường sự chuyển biến trong thực thi công vụ. Hệ thống tiêu chí cần phản ánh mức độ tuân thủ quy trình, tiến độ và chất lượng giải quyết công việc, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ, trách nhiệm giải trình và phản hồi của người dân, doanh nghiệp. Kết quả đánh giá cần được sử dụng trong đào tạo, bố trí, sử dụng, khen thưởng và xếp loại cán bộ, công chức. Qua đó, hiệu quả giáo dục liêm chính phải được xác định bằng sự thay đổi hành vi và chất lượng thực hiện nhiệm vụ.
Thứ năm, gắn giáo dục liêm chính với kiểm soát quyền lực và giám sát xã hội. Giáo dục nâng cao ý thức tự giác phải được kết hợp với kiểm tra, giám sát và các biện pháp phòng ngừa vi phạm. Kết quả kiểm tra, kiểm soát tài sản, thu nhập và tiếp nhận phản ánh cần được tổng hợp để nhận diện rủi ro, điều chỉnh nội dung giáo dục và hoàn thiện quy trình công vụ. Thành phố cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để công khai quy trình, minh bạch tiến độ, lưu vết quá trình xử lý và xác định trách nhiệm của từng chủ thể. Đồng thời, cần phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội, báo chí và Nhân dân. Sự kết hợp giữa giáo dục, kiểm soát quyền lực và giám sát xã hội sẽ tạo cơ chế bảo đảm để chuẩn mực liêm chính được thực hiện thường xuyên.
4. Kết luận
Giáo dục liêm chính góp phần hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm và chuẩn mực ứng xử của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ. Hiệu quả của hoạt động này không chỉ được thể hiện qua mức độ nhận thức và chấp hành quy định, mà phải được phản ánh bằng hành vi công vụ, chất lượng giải quyết công việc và mức độ phục vụ Nhân dân.
Thành phố Hồ Chí Minh đã từng bước gắn giáo dục liêm chính với giáo dục chính trị, tư tưởng, đào tạo, bồi dưỡng, cải cách hành chính, chuyển đổi số, kiểm tra và giám sát. Tuy nhiên, nội dung, phương pháp và tiêu chí đánh giá vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Vì vậy, Thành phố cần cụ thể hóa chuẩn mực liêm chính theo vị trí việc làm; đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục; đề cao trách nhiệm nêu gương; đánh giá kết quả thông qua hành vi công vụ; đồng thời gắn giáo dục với kiểm soát quyền lực và giám sát xã hội. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính, trách nhiệm và đáp ứng yêu cầu quản trị, phát triển Thành phố trong giai đoạn mớiq
Ngày nhận: 29/6/2026; Ngày phản biện: 23/8/2026;
Ngày duyệt đăng: 25/9/2026
Email liên hệ: duythuyng@gmail.com
——————————————
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Bộ Chính trị (2024). Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
Bộ Chính trị (2025). Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Bộ Chính trị (2026a). Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.
Bộ Chính trị (2026b). Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia.
Linh Bảo (2026). Công bố bộ tiêu chí “Phường Thủ Đức hạnh phúc”. Báo Nhân Dân. https://nhandan.vn, ngày 19/5/2026.
Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (2026). 96,5% người dân Thành phố Hồ Chí Minh hài lòng khi làm thủ tục hành chính. https://dost.hochiminhcity.gov.vn, ngày 29/5/2026.
Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh (2026). Tờ trình số 8662/TTr-SNV ngày 22/5/2026 về công tác quản lý, sử dụng biên chế, số lượng người làm việc trong thời gian chờ giao biên chế năm 2026.
Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh (2026a). Hội nghị bốc thăm lựa chọn người được xác minh tài sản, thu nhập đợt 1 năm 2026. https://ttbc-hcm.gov.vn/boc-tham-chon-nguoi-duoc-xac-minh-tai-san-thu-nhap-dot-1-nam-2026-1020945.html.
Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh (2026b). “Thanh tra viên AI” – Bước tiến chuyển đổi số trong hướng dẫn kê khai tài sản, thu nhập của Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh. https://ttbc-hcm.gov.vn
Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (2025). Kế hoạch số 444-KH/TU ngày 11/4/2025 về triển khai thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị.
Thùy Vân (2026). Trách nhiệm, tận tâm, vì nhân dân phục vụ. Trang thông tin điện tử Hồ Chí Minh. https://hochiminh.vn, ngày 01/7/2026.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2026a). Báo cáo số 305/BC-UBND ngày 30/6/2026 về kết quả thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức quý II và phương hướng thực hiện quý III năm 2026.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2026b). Báo cáo tình hình, kết quả chuyển đổi số và phổ cập kỹ năng số trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến ngày 23/6/2026.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2026c). Quyết định số 1012/QĐ-UBND ngày 23/02/2026 phê duyệt Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (2026d). Quyết định số 35/2026/QĐ-UBND ngày 9/6/2026 về Quy chế đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của Thành phố Hồ Chí Minh. https://congbao.hochiminhcity.gov.vn
Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025. https://vanban.chinhphu.vn
Đỗ Thị Vân (2026). Lễ biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2026. Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh. https://svhtt.hochiminhcity.gov.vn, ngày 21/5/2026.
(Tạp chí Khoa học chính trị Số 7/2026)
